जेव्हा डायनासोर पृथ्वीवर वर्चस्व गाजवू लागले तेव्हाच्या काळात निसर्गात प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासाने पर्यावरणाबद्दल नवीन अंतर्दृष्टी प्रदान केली आहे. जीवाश्म विष्ठेच्या किंवा कॉप्रोलाइट्सच्या नमुन्यांवर केलेल्या विश्लेषणात अन्न, वनस्पती आणि शिकार यांचे न पचलेले अवशेष उघड झाले आहेत, जे अंदाजे 200 दशलक्ष वर्षांपूर्वी डायनासोरच्या आहाराच्या सवयी आणि पर्यावरणीय भूमिकेचा पुरावा देतात. ट्रायसिकच्या उत्तरार्धात डायनासोरच्या उत्क्रांतीवादी उदयास समजून घेण्यात 30-दशलक्ष वर्षांचे अंतर शोधून काढले आहे.
कॉप्रोलाइट विश्लेषणातील प्रमुख शोध
द संशोधन 25 वर्षांहून अधिक काळ गोळा केलेल्या सामग्रीसह, सुपरकॉन्टीनंट पॅन्गियाच्या उत्तरेकडील प्रदेशांवर लक्ष केंद्रित केले. प्रगत इमेजिंग तंत्रांचा वापर कॉप्रोलाइट्सच्या अंतर्गत संरचनेचे परीक्षण करण्यासाठी, मासे, कीटक आणि मोठ्या भक्ष्यांचे चांगले जतन केलेले अवशेष उघड करण्यासाठी करण्यात आले. विशेष म्हणजे, शिकारींनी खाल्लेल्या आणि क्षार आणि मज्जामध्ये हाडे खाल्ल्याचा पुरावा आढळून आला, आज हायनासारख्या प्रजातींमध्ये मिररिंग वर्तन दिसून आले.
शाकाहारी डायनासोरमधील कॉप्रोलाइट्स, जसे की सुरुवातीच्या सॉरोपॉड्समध्ये वृक्ष फर्न आणि इतर वनस्पती आढळून आल्या. या नमुन्यांमध्ये कोळशाचा शोध लागल्याने संशोधकांना उत्सुकता वाटली, त्यांनी सुचवले की या डायनासोरांनी विशिष्ट फर्नमध्ये आढळणारे विष निष्प्रभ करण्यासाठी ते सेवन केले.
जगण्याची यंत्रणा म्हणून अनुकूलता
अभ्यासात, या सुरुवातीच्या डायनासोरच्या आहारातील विविधता त्यांच्या उत्क्रांतीच्या यशामध्ये एक महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून ठळक करण्यात आली. संशोधनाचे सह-लेखक, ग्रेगॉर्ज निएडविड्स्की यांनी एका निवेदनात सांगितले की, वनस्पतींच्या वापराद्वारे बदलत्या वातावरणाशी जुळवून घेण्याची क्षमता त्यांच्या जगण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. निष्कर्षांनुसार, या शाकाहारी डायनासोरांनी वनस्पतींच्या ताज्या कोंबांना प्राधान्य दिले, ज्यामुळे ते ट्रायसिकच्या उत्तरार्धात पर्यावरणीय उलथापालथ सहन करू शकले.
आहार आणि वागणुकीतील अनुकूलतेमुळे डायनासोरांना हवामानातील आव्हानांमध्ये कशी भरभराट होऊ दिली, ग्रहावरील त्यांच्या वर्चस्वाचा मार्ग मोकळा झाला हे समजून घेण्यात या अभ्यासाचे योगदान आहे.
