19 नोव्हेंबर रोजी, NASA च्या अहवालानुसार, 2015 मध्ये विघटित झालेल्या उपग्रहातून निघणाऱ्या अवकाशातील ढिगाऱ्याचा तुकडा टाळण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाने (ISS) आपली कक्षा समायोजित केली. युक्तीने पृथ्वीपासून स्टेशनची उंची अंदाजे 250 मैल (440 किलोमीटर) उंचावली, ज्यामुळे ढिगारा कक्षीय चौकीच्या 2.5 मैल (4 किलोमीटर) आत येण्यापासून रोखला गेला. नोव्हेंबर 1998 आणि 2024 च्या पहिल्या घटनांपासून ISS द्वारे सुरू करण्यात आलेली ही 39 वी टाळण्याची कारवाई आहे.
स्पेस डेब्रिज: एक वाढता धोका
NASA कडील डेटा दर्शवितो की गेल्या काही वर्षांमध्ये, ISS ने आपल्या क्रू आणि पायाभूत सुविधांना अवकाशातील ढिगाऱ्यांपासून वाचवण्यासाठी दरवर्षी अनेक युक्त्या केल्या आहेत, जरी 2024 मध्ये मागील वर्षांच्या तुलनेत कमी घटना घडल्या आहेत. युनिव्हर्सिटी ऑफ साउथॅम्प्टनमधील अंतराळविज्ञानाचे प्राध्यापक ह्यू लुईस यांनी लाइव्ह सायन्समध्ये स्पष्ट केले की या वर्षी आतापर्यंत कमी टाळाटाळ करणाऱ्या कृतींची आवश्यकता असताना, हे अप्रत्याशितपणे बदलू शकते, टक्कर धोक्यात अचानक वाढ झाल्याने संभाव्य तत्काळ प्रतिसादांची आवश्यकता आहे.
स्पेस जंक प्रसार कारणे
त्यानुसार अहवालानुसार, सध्याच्या सौर कमाल चक्रादरम्यान वाढलेली सौर क्रियाकलाप स्पेस डेब्रिजच्या वर्तनावर परिणाम करत आहे. कोरोनल मास इजेक्शन सारख्या सौर घटनांमुळे पृथ्वीच्या वातावरणाचा विस्तार होतो, ज्यामुळे ढिगाऱ्यांचे मार्ग बदलू शकतात. याव्यतिरिक्त, 2021 मध्ये रशियाच्या उपग्रह-विरोधी (ASAT) चाचणीसारख्या हेतुपुरस्सर उपग्रह नष्ट करण्याच्या चाचण्यांनी घातक मलबा जमा होण्यात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे. 2021 पासून ISS ने केलेल्या नऊ युक्त्यांपैकी चार ASAT ऑपरेशन दरम्यान लक्ष्यित केलेल्या कॉसमॉस-1408 या सोव्हिएत काळातील उपग्रहाच्या तुकड्यांशी जोडलेले होते.
भविष्यातील जोखीम कमी करणे
लुईससह तज्ञांनी ढिगारा वाढ मर्यादित करण्यासाठी निकामी उपग्रह काढून टाकण्याच्या महत्त्वावर जोर दिला आहे. निवृत्त उपग्रहांना डिऑर्बिट करणे यासारख्या सक्रिय उपायांमुळे टक्कर धोके लक्षणीयरीत्या कमी होतील अशी नोंद करण्यात आली. 2031 मध्ये ISS बंद होण्यासाठी शेड्यूल केलेले असताना, अवकाशातील जंकचा धोका सतत वाढत असल्याने सुरक्षित ऑपरेशन्स राखणे महत्त्वाचे आहे.
