टाइमकीपिंग, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि दैनंदिन जीवनाचा कोनशिला, अणु आणि आण्विक घड्याळांमधील महत्त्वपूर्ण संशोधनामुळे अभूतपूर्व अचूकता प्राप्त करण्यासाठी सज्ज आहे. ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टम (GPS), दूरसंचार आणि आर्थिक नेटवर्कसाठी आवश्यक, “सेकंड” ची व्याख्या शतकानुशतके विकसित झाली आहे. अलीकडील वैज्ञानिक घडामोडीनुसार, नवीनतम नवकल्पनांमुळे दुसऱ्याची पुनर्व्याख्या होऊ शकते, असंख्य अनुप्रयोगांमध्ये अचूकता वाढते.
आण्विक ते आण्विक घड्याळे संक्रमण
नुसार अ अहवाल Phys.org द्वारे, सेकंद मोजण्यासाठी वर्तमान मानक 9,192,631,770 हर्ट्झच्या वारंवारतेसह सीझियम-133 अणूंमधील इलेक्ट्रॉन संक्रमणांवर आधारित आहे. अत्यंत अचूक असताना, अनेक अहवालांनुसार, शास्त्रज्ञ अधिक अचूकतेसाठी उच्च संक्रमण वारंवारता असलेल्या घटकांचा शोध घेत आहेत. दृश्यमान प्रकाश श्रेणीमध्ये संक्रमण वारंवारता असलेल्या स्ट्रॉन्टियमने वचन दिले आहे. विविध स्त्रोतांनुसार, 2021 मध्ये, संशोधक त्याच्या संभाव्यतेवर प्रकाश टाकला आणि 2030 पर्यंत अंमलबजावणीसाठी स्ट्रॉन्टियम वापरून दुसऱ्याची पुनर्व्याख्या विचारात घेतली जात आहे.
सप्टेंबर 2024 मध्ये, प्रगती आण्विक घड्याळे युनायटेड स्टेट्समधील एका संघाने अहवाल दिला, अणु टाइमकीपिंगच्या पलीकडे एक महत्त्वपूर्ण पाऊल म्हणून चिन्हांकित केले. थोरियम-२२९, अद्वितीय आण्विक संक्रमणासह समस्थानिक, या अभ्यासांमध्ये वापरण्यात आले. अतिनील प्रकाशाने उत्तेजित झालेल्या या संक्रमणाची वारंवारता सीझियमपेक्षा सुमारे एक दशलक्ष पट जास्त आहे. अहवाल सूचित करतात की ही प्रगती अल्ट्राव्हायोलेट प्रकाशाशी सुसंगत फ्रिक्वेन्सी कॉम्ब तयार करण्याच्या मागील आव्हानावर मात करते, या श्रेणीतील अचूक मोजमाप सक्षम करणारी एक प्रगती.
तंत्रज्ञान आणि विज्ञानावर परिणाम
19व्या दशांश स्थानावर अचूक मोजमाप देणारी आण्विक घड्याळे, अहवालानुसार, अचूकतेवर अवलंबून असलेल्या तंत्रज्ञानामध्ये क्रांती घडवून आणतील अशी अपेक्षा आहे. अनुप्रयोगांमध्ये परिष्कृत GPS प्रणाली, प्रगत वैज्ञानिक संशोधन आणि क्वांटम मेकॅनिक्स आणि सामान्य सापेक्षता द्वारे शासित घटनांमधील अंतर्दृष्टी समाविष्ट आहेत. संशोधकांनी या घड्याळांच्या अति-वेगवान प्रक्रियेचे मोजमाप वाढवण्याच्या क्षमतेवर भर दिला आहे, भौतिकशास्त्र आणि अवकाश संशोधन यासारख्या क्षेत्रांतील एक महत्त्वाचा घटक.
सीझियम हे आत्ताचे मानक राहिले असले तरी, थोरियम-२२९ द्वारे केलेल्या प्रगतीने विज्ञान आणि उद्योगासाठी दूरगामी परिणामांसह, टाइमकीपिंग तंत्रज्ञानासाठी परिवर्तनशील भविष्य सुचवले आहे.
